Μια σημαντική συμφωνία πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή στην Ελλάδα 48 ιστορικών κειμηλίων, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η συμφωνία προβλέπει παράλληλα την παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ της Βουλγαρίας, τα οποία φυλάσσονταν μέχρι σήμερα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Το σχετικό Μνημόνιο Κατανόησης υπέγραψαν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο υπουργός Πολιτισμού της Βουλγαρίας Evtim Miloshev. Πρόκειται για αποτέλεσμα πολυετών διαβουλεύσεων μεταξύ των δύο χωρών, με αντικείμενο την προστασία, την ανάδειξη και την αποκατάσταση της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα 48 κειμήλια επιστρέφουν στον τόπο προέλευσής τους
Τα αντικείμενα που πρόκειται να επιστραφούν στην Ελλάδα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Τα κειμήλια είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, σε μια ιδιαίτερα ταραχώδη περίοδο για την περιοχή, στο πλαίσιο των γεγονότων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έκτοτε βρίσκονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας, όπου είτε εκτίθεντο είτε φυλάσσονταν.
Με βάση τη νέα συμφωνία, τα 48 ιστορικά αντικείμενα θα επιστρέψουν στην Ελλάδα και στη συνέχεια θα αποδοθούν στους φορείς από τους οποίους προέρχονται.
Από την ελληνική πλευρά, προβλέπεται η παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων που εντοπίστηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, κατά την αρχαιολογική έρευνα του καθηγητή Νικολάου Μουτσόπουλου.
Τα λείψανα έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ, ο οποίος κυβέρνησε το βουλγαρικό κράτος από το 997 έως το 1014. Μαζί τους θα παραδοθεί και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής.
Το υλικό φυλασσόταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Συνεχίζονται οι συζητήσεις για νέα αντικείμενα
Η συμφωνία δεν περιορίζεται στα αντικείμενα που περιλαμβάνονται στην παρούσα διαδικασία. Ελλάδα και Βουλγαρία συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και την ένταξη σε μελλοντική συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων που παρουσιάζουν αμοιβαίο ενδιαφέρον.
Η εξέλιξη αυτή αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για μια ευρύτερη συνεργασία των δύο χωρών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν από τη Βουλγαρία θα παρουσιαστούν στο κοινό στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026.
Μετά την ολοκλήρωση της έκθεσης, τα αντικείμενα θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Εικοσιφοινίσσης, καθώς και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ανάλογα με τον τόπο προέλευσής τους.
Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, παρουσία των πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev.
