Σε κάθε γωνιά της περιφέρειας του νομού μας —τελευταία και στην πόλη— η εικόνα είναι γνώριμη: σπίτια κλειστά, οικογένειες που έφυγαν, νέοι που σπούδασαν αλλού και δεν βρήκαν λόγο να επιστρέψουν.
Οι Σέρρες, όπως όλη η ελληνική επαρχία, έχουν πληρώσει βαρύ φόρο στη μετανάστευση —εσωτερική και εξωτερική. Και ενώ αναζητούμε τρόπους να απεγκλωβιστούμε από αυτό το σπιράλ της φθοράς του τόπου, αδιαφορούμε σχεδόν για ένα τεράστιο, ανεκμετάλλευτο κεφάλαιο: τους Σερραίους της διασποράς.
Χιλιάδες συμπολίτες μας ζουν σήμερα στην Αγγλία, στην Ολλανδία, στη Δανία, στη Νορβηγία, στη Σουηδία, στη Γερμανία, σε μικρότερο βαθμό στις ΗΠΑ, αλλά και στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Είναι επιχειρηματίες, επιστήμονες, επαγγελματίες με τεχνογνωσία, δίκτυα και —πάνω απ’ όλα— μια συναισθηματική σύνδεση με τον τόπο που δεν σβήνει με τα χρόνια. Το ζητούμενο είναι αν ο τόπος τους δίνει τα εργαλεία και τους λόγους να συμμετέχουν ουσιαστικά.
Γιατί μπορεί να αποδειχτεί —αν το οργανώσουμε σωστά— ότι οι Σερραίοι αυτοί μπορούν να γίνουν το κλειδί για την αναγέννηση του νομού μας.
Γιατί η διασπορά είναι κλειδί για την αναγέννηση
Η εμπειρία άλλων περιοχών —στην Ελλάδα και διεθνώς— δείχνει ότι η διασπορά μπορεί να λειτουργήσει ως:
- Πηγή επενδυτικού κεφαλαίου, όταν υπάρχει οργανωμένο πλαίσιο εμπιστοσύνης και διαφάνειας.
- Δίκτυο τεχνογνωσίας, φέρνοντας ιδέες, επαφές και πρακτικές από πιο ανεπτυγμένες αγορές.
- Γέφυρα εξωστρέφειας, για τα τοπικά προϊόντα (κρασί, ελιά, ροδάκινο, κτηνοτροφικά προϊόντα) σε νέες αγορές.
- Πόλο έλξης τουρισμού, μέσω “τουρισμού ριζών” — Σερραίων δεύτερης και τρίτης γενιάς που επισκέπτονται τον τόπο των προγόνων τους.
Για να αξιοποιήσουμε το κεφάλαιο αυτό πρέπει να μετατρέψουμε τη νοσταλγία σε δράση με συγκεκριμένες προτάσεις, όπως:
Συγκεκριμένες προτάσεις
- Μητρώο και δίκτυο Σερραίων της διασποράς
Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας καταγραφής, όπου κάθε Σερραίος του εξωτερικού ή κάποιας ελληνικής πόλης μπορεί να δηλώσει τον τόπο καταγωγής του, το επάγγελμά του και το ενδιαφέρον συμμετοχής — επενδυτικό, εθελοντικό ή συμβουλευτικό.
- Θεσμός “Πρέσβεων του Νομού Σερρών”
Επιλεγμένοι, καταξιωμένοι Σερραίοι της διασποράς θα λειτουργήσουν ως άτυποι πρέσβεις, προωθώντας τον τόπο σε επιχειρηματικά και θεσμικά fora στο εξωτερικό.
- Φορολογικά και διοικητικά κίνητρα επιστροφής
Υποβολή πρότασης και άσκηση πίεσης προς την κεντρική διοίκηση για ειδικά κίνητρα (φοροαπαλλαγές, γρήγορες άδειες, στεγαστική στήριξη) σε όσους επιστρέφουν για να επενδύσουν ή να εγκατασταθούν μόνιμα.
- Ετήσιο Οικονομικό & Πολιτιστικό Φόρουμ Διασποράς
Δημιουργία μιας θεσμοθετημένης, ετήσιας συνάντησης στις Σέρρες που θα φέρνει κοντά επιχειρηματίες της διασποράς με τοπικούς φορείς, επιμελητήριο και δήμους, με στόχο συγκεκριμένες συμφωνίες και όχι μόνο συμβολισμούς.
- Συλλογική χρηματοδότηση (crowdfunding) και τοπικά επενδυτικά σχήματα
Στήριξη μικρών, στοχευμένων έργων (ανάπλαση πλατείας χωριών, ενίσχυση τοπικής επιχείρησης, πολιτιστική εκδήλωση) μέσω πλατφορμών χρηματοδότησης από το πλήθος, με τη διασπορά ως πρώτο κοινό-στόχο.
- Στήριξη τοπικών προϊόντων σε αγορές του εξωτερικού
Χρήση των δικτύων της διασποράς για είσοδο των προϊόντων του νομού (π.χ. όσπρια Σερρών, λάδι, ρύζι, οπωρολαχανικά) σε αγορές όπου ζουν μεγάλες κοινότητες Σερραίων.
- “Τουρισμός ριζών”
Οργανωμένα προγράμματα επισκέψεων για απογόνους Σερραίων μεταναστών, με ξεναγήσεις σε χωριά καταγωγής, εκκλησίες, οικογενειακά αρχεία και τοπική γαστρονομία.
Η διασπορά παραμένει σήμερα ένας πόρος σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτος. Η οικονομική ανόρθωση του νομού Σερρών προϋποθέτει μια θεσμική, οργανωμένη σχέση με τους ανθρώπους του που βρίσκονται μακριά, σταθερή μέσα στον χρόνο και όχι περιστασιακή και μόνο στις γιορτές, με θεσμούς, κίνητρα και συγκεκριμένα έργα.
Οι Σέρρες χρειάζονται σχέδιο, και σε αυτό το σχέδιο οι άνθρωποι της διασποράς έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
*Άρθρο του Παναγιώτη Καρίπογλου, Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Σερρών
