Στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατατέθηκε τον Ιανουάριο του 2026 πρόταση για τη δημιουργία ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου με στόχο την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού και της αβαθούς γεωθερμίας από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η πρόταση, η οποία παρουσιάστηκε αρχικά στο πλαίσιο της ημερίδας «Γεωενέργεια: Προοπτικές και Προκλήσεις» τον Σεπτέμβριο του 2025, καταρτίστηκε από εταιρεία οικονομικών συμβούλων σε συνεργασία με την Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ) και παραδόθηκε σε ηλεκτρονική μορφή στο ΥΠΕΝ.
Στόχος του προτεινόμενου προγράμματος είναι να ενισχυθεί η ανάπτυξη έργων γεωθερμίας σε τοπικό επίπεδο, δίνοντας τη δυνατότητα σε Δήμους και Περιφέρειες να αξιοποιήσουν έναν ανανεώσιμο ενεργειακό πόρο με σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη.
Οι δύο βασικές δράσεις
Το προτεινόμενο χρηματοδοτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει δύο επιμέρους δράσεις.
Η πρώτη αφορά τη χρηματοδότηση δράσεων έρευνας, εκμετάλλευσης και διαχείρισης γεωθερμικού δυναμικού σε πεδία τοπικού ενδιαφέροντος, ενώ η δεύτερη επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση εγκατάστασης συστημάτων θέρμανσης και ψύξης μέσω αβαθούς γεωθερμίας και γεωθερμικών αντλιών θερμότητας.
Δικαιούχοι και των δύο δράσεων προβλέπεται να είναι οι Δήμοι και οι Περιφέρειες της χώρας. Ειδικότερα, στη Δράση 1 θα μπορούν να συμμετέχουν ΟΤΑ που διαθέτουν ενεργές συμβάσεις εκμετάλλευσης γεωθερμικών πεδίων, ενώ στη Δράση 2 θα δίνεται έμφαση σε σχολικές μονάδες και δημόσιες εγκαταστάσεις όπου μπορούν να εγκατασταθούν σύγχρονα συστήματα θέρμανσης και ψύξης.
Χρηματοδότηση έως και 100%
Σύμφωνα με την πρόταση, η χρηματοδότηση θα καλύπτει το σύνολο των απαιτούμενων παρεμβάσεων, όπως μελέτες, αδειοδοτήσεις, γεωτρήσεις, δίκτυα μεταφοράς, ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό και λοιπές υποδομές.
Μάλιστα, προτείνεται η δημόσια δαπάνη να είναι 100% συγχρηματοδοτούμενη, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους τελικούς δικαιούχους, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό κίνητρο για την υλοποίηση νέων έργων γεωθερμίας σε όλη τη χώρα.
Η τελική απόφαση για τη μορφή και την υλοποίηση του χρηματοδοτικού εργαλείου ανήκει στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ευρωπαϊκά παραδείγματα και καλές πρακτικές
Στην πρόταση γίνεται εκτενής αναφορά σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες που εφαρμόζονται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Ρουμανία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Ισπανία και η Σλοβακία.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι τοπικές αρχές χρηματοδοτούνται με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους ή ακόμη και με πλήρη κάλυψη των επιλέξιμων δαπανών για έργα γεωθερμικής αξιοποίησης, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και την επίτευξη των στόχων της πράσινης μετάβασης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Ρουμανία, όπου υλοποιείται πρόγραμμα ύψους 56 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για τοπικές αρχές, καθώς και στην Πολωνία, όπου κρατικές χρηματοδοτήσεις στηρίζουν γεωθερμικές γεωτρήσεις και έργα τηλεθέρμανσης σε δημοτικό επίπεδο.
Η ελληνική εμπειρία
Ως επιτυχημένα παραδείγματα στην Ελλάδα αναφέρονται οι Δήμοι Νέστου και Αλεξανδρούπολης, οι οποίοι αξιοποίησαν ευρωπαϊκά και περιφερειακά προγράμματα για την ανάπτυξη γεωθερμικών έργων με ιδιαίτερα χαμηλή ίδια συμμετοχή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η περιορισμένη οικονομική επιβάρυνση των δήμων συνέβαλε καθοριστικά στην ολοκλήρωση των έργων και στη διατήρηση χαμηλού κόστους παροχής θερμικής ενέργειας προς τους τελικούς χρήστες.
Επιτακτική ανάγκη για ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο
Όπως επισημαίνεται στα συμπεράσματα της πρότασης, η δημιουργία ενός ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για τους Δήμους που διαθέτουν γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος θεωρείται αναγκαία προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των σχετικών υποδομών.
Η δυνατότητα χρηματοδότησης με ελάχιστη ή μηδενική ίδια συμμετοχή εκτιμάται ότι θα συμβάλει καθοριστικά στην υλοποίηση νέων έργων, στη μείωση του ενεργειακού κόστους για πολίτες και επιχειρήσεις και στην ευρύτερη αξιοποίηση ενός σημαντικού ανανεώσιμου ενεργειακού πόρου της χώρας.
- Άρθρο του Δρ Απόστολου Αρβανίτη
Προϊσταμένου Γεωθερμίας της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.
