Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η με Αριθμ. Πρωτ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/142903/684/17.12.2025 Απόφαση με θέμα “Χαρακτηρισμός και υπαγωγή σε κατηγορία Γεωθερμικών Πεδίων Τοπικού Ενδιαφέροντος” (ΦΕΚ 7320/τ.Β΄/31.12.2025).
▶️ Η Απόφαση αφορά τον εκ νέου χαρακτηρισμό και την υπαγωγή στην κατηγορία των “Γεωθερμικών Πεδίων Τοπικού Ενδιαφέροντος” δεκατεσσάρων (14) τέως “Βεβαιωμένων” & “Πιθανών Γεωθερμικών Πεδίων Χαμηλής Θερμοκρασίας” του Ελλαδικού Χώρου.
ℹ️ Πρόκειται για τα Γεωθερμικά Πεδία Τοπικού Ενδιαφέροντος:
▪️ Θερμών Νιγρίτας ΠΕ Σερρών
▪️ Σιδηροκάστρου ΠΕ Σερρών
▪️ Σουσακίου ΠΕ Κορινθίας
▪️ Στύψης ΠΕ Λέσβου
▪️ Νήσου Σαντορίνης ΠΕ Κυκλάδων
▪️ Δαμάστας ΠΕ Φθιώτιδας
▪️ Λιχάδων ΠΕ Ευβοίας
▪️ Νέας Απολλωνίας ΠΕ Θεσσαλονίκης
▪️ Ρίζας Αντιρρίου ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας
▪️ Ακροποτάμου ΠΕ Καβάλας
▪️ Αγκίστρου ΠΕ Σερρών
▪️ Λαγκαδά ΠΕ Θεσσαλονίκης
▪️ Λιθοτόπου-Ηράκλειας ΠΕ Σερρών
▪️ Αετού ΠΕ Φλώρινας
➡️ Η επικαιροποίηση παλαιότερων Αποφάσεων χαρακτηρισμού τέως Βεβαιωμένων και Πιθανών Γεωθερμικών Πεδίων Χαμηλής Θερμοκρασίας σε “Γεωθερμικά Πεδία Τοπικού Ενδιαφέροντος” ήταν απαραίτητη:
▪️ στο πλαίσιο εφαρμογής του νέου Νόμου 4602/2019 (Μέρος Α “Έρευνα, εκμετάλλευση και διαχείριση του γεωθερμικού δυναμικού της Χώρας”) και της κατάργησης των Άρθρων 1-13 του παλαιότερου Νόμου 3172/2003 (Μέρος Α “Αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού, τηλεθέρμανση και άλλες διατάξεις”), και
▪️ στο πλαίσιο εφαρμογής της Υπουργικής Απόφασης “Καθορισμός των χαρακτηριστικών γεωθερμικών πεδίων και περιοχών γεωθερμικού ενδιαφέροντος” (ΦΕΚ 5525/τ.Β/18.09.2023).
✍️ Σημειώνεται ότι:
🔸 Σύμφωνα με το Άρθρο 2 του Νόμου 4602/2019 (Μέρος Α “Έρευνα, εκμετάλλευση και διαχείριση του γεωθερμικού δυναμικού της Χώρας”), τα γεωθερμικά πεδία διακρίνονται σε Τοπικού Ενδιαφέροντος (θερμοκρασία γεωθερμικών ρευστών: 30-90oC) και Εθνικού Ενδιαφέροντος (θερμοκρασία γεωθερμικών ρευστών >90oC). Αυτή η νέα διάκριση καταργεί την κατηγοριοποίηση των γεωθερμικών πεδίων σε χαμηλής (25-90oC) & υψηλής (>90oC) θερμοκρασίας γεωθερμικά πεδία καθώς και σε βεβαιωμένα (βαθμός εμπιστοσύνης >85-90%) και πιθανά (βαθμός εμπιστοσύνης >70%) γεωθερμικά πεδία, όπως προέβλεπε ο Ν.3175/2003. Ο χαρακτηρισμός κάθε γεωθερμικού πεδίου και η υπαγωγή του, σύμφωνα με νέο Νόμο 4602/2019, σε κατηγορία Τοπικού ή Εθνικού Ενδιαφέροντος γίνεται με Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν γνωμοδότησης της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. και σύμφωνα με τα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία. Μια Απόφαση χαρακτηρισμού τροποποιείται κατόπιν γνωμοδότησης της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. και με συναξιολόγηση νεότερων στοιχείων.
🔸 Σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Ν. 4602/2019 (παρ. 1 του Άρθρου 23), με την έναρξη ισχύος του Νόμου (δηλ. από 09.03.2019), τα ήδη χαρακτηρισμένα γεωθερμικά πεδία χαμηλής και υψηλής θερμοκρασίας μεταπίπτουν στην κατηγορία των γεωθερμικών πεδίων τοπικού και εθνικού ενδιαφέροντος αντίστοιχα (ως μεταβατικό στάδιο).
🔸 Σύμφωνα με το νέο Νόμο 4602/2019 (Άρθρο 2), η ελάχιστη θερμοκρασία καθορισμού του γεωθερμικού δυναμικού ορίζεται στους 30oC έναντι των 25oC, που προέβλεπε ο Ν.3175/2003, δηλ. αύξηση κατά 5°C. Αυτή η αύξηση αποτελούσε και αποτελεί ένα πρόσθετο στοιχείο για την ανάγκη επαναχαρακτηρισμού των γεωθερμικών πεδίων.
🔸 Διαπιστώνεται μια ανομοιομορφία αναφορικά με τα παρατιθέμενα χαρακτηριστικά των γεωθερμικών πεδίων χαμηλής θερμοκρασίας στις Υπουργικές Αποφάσεις χαρακτηρισμού τους. Πιο συγκεκριμένα:
(α) Για τα γεωθερμικά πεδία Θερμών Νιγρίτας, Σιδηροκάστρου, Σουσακίου, Σαντορίνης και Στύψης παρατίθενται μόνο οι συντεταγμένες των κορυφών των πολυγώνων που τα οριοθετούν (ΦΕΚ 1012/τ.Β/19.07.2005).
(β) Για τα γεωθερμικά πεδία Δαμάστας, Λιχάδων, Νέας Απολλωνίας, Ρίζας Αντιρρίου, Ακροποτάμου, Λαγκαδά, Αγκίστρου, Λιθοτόπου και Αετού παρατίθενται οι συντεταγμένες των κορυφών των πολυγώνων που τα οριοθετούν, η έκταση του πεδίου, χάρτης του πεδίου, η θερμοκρασία των ρευστών στον ταμιευτήρα, το βάθος του γεωθερμικού ταμιευτήρα και η συνολική παροχή (ΦΕΚ 1058/τ.Β/22.05.2009, ΦΕΚ 1946/τ.Β/08.09.2009, ΦΕΚ 2373/τ.Β/05.11.2015).
🔸 Η νέα διάκριση των γεωθερμικών πεδίων σύμφωνα με το Ν. 4602/2019 και ο μεταβατικός χαρακτήρας της κατηγοροποίησης με την έναρξη ισχύος του, η αύξηση κατά 5οC της ελάχιστης θερμοκρασίας καθορισμού του γεωθερμικού δυναμικού, η ανομοιομορφία στην παράθεση των χαρακτηριστικών των γεωθερμικών πεδίων βάσει των προηγούμενων Αποφάσεων και η επικαιροποίηση των στοιχείων τους οδήγησαν στην ανάγκη τροποποίησης χαρακτηρισμού των πεδίων.
ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΗ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ ΤΗΣ Ε.Α.Γ.Μ.Ε., ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ, ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ
🟥 Το Τμήμα Γεωθερμίας και Ιαματικών Φυσικών Πόρων (ΓΕΩΘΕ) της Ε.Α.Γ.Μ.Ε., ανταποκρινόμενο σε έγγραφα-αιτήματα του Τμήματος Γεωθερμίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για διατύπωση γνώμης επί αλλαγής χαρακτηρισμού και επικαιροποίησης παραμέτρων συγκεκριμένων γεωθερμικών πεδίων τέως χαμηλής θερμοκρασίας, απέστειλε τις σχετικές γνωμοδοτήσεις κατόπιν ενδελεχούς ελέγχου των διαθέσιμων στοιχείων και με μεγάλη υπευθυνότητα, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Αποφάσεις επαναχαρακτηρισμού θα έχουν άμεσες συνέπειες και θα θέσουν κανόνες και περιορισμούς στην εκμίσθωση των δικαιωμάτων έρευνας, διαχείρισης και εκμετάλλευσης γεωθερμικού δυναμικού.
🟧 Στις γνωμοδοτήσεις του Τμήματος Γεωθερμίας της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. για κάθε γεωθερμικό πεδίο πρώην χαμηλής θερμοκρασίας, που ζητήθηκε από την αρμόδια Υπηρεσιακή Μονάδα του ΥΠΕΝ, περιλαμβάνονταν τα ακόλουθα στοιχεία:
– όνομα Γεωθερμικού Πεδίου Τοπικού Ενδιαφέροντος
– συντεταγμένες κορυφών πολυγώνου που οριοθετεί το γεωθερμικό πεδίο (σε ΕΓΣΑ ’87)
– έκταση του γεωθερμικού πεδίου (km2)
– βάθος γεωθερμικού ταμιευτήρα (m)
– μέγιστη θερμοκρασία γεωθερμικών ρευστών (oC)
– εκτιμώμενο δυναμικό υφιστάμενων γεωτρήσεων του πεδίου, εκφρασμένου ως παροχή Q (m3/h)
– χαρτογραφική αποτύπωση του γεωθερμικού πεδίου
– πρόσθετες πληροφορίες για το γεωθερμικό πεδίο, όπου κρίθηκε απαραίτητο.
📜 Τα δεδομένα των γνωμοδοτήσεων του Τμήματος Γεωθερμίας της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. περιλαμβάνονται στην Απόφαση επαναχαρακτηρισμού των δεκατεσσάρων (14) Γεωθερμικών Πεδίων Τοπικού Ενδιαφέροντος (ΦΕΚ 7320/τ.Β΄/31.12.2025).
🆘 Μεταξύ των ανωτέρω παραμέτρων, ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στη γνωμοδότηση του βάθους του γεωθερμικού ταμιευτήρα και του εκτιμώμενου συνολικού δυναμικού υφιστάμενων γεωτρήσεων του κάθε πεδίου, εκφρασμένου ως παροχή.
🔻 Για τον καθορισμό του βάθους του γεωθερμικού ταμιευτήρα ελήφθησαν υπόψη: (α) τα αποτελέσματα των γεωτρητικών ερευνών και τα βάθη όπου οι υφιστάμενες γεωθερμικές γεωτρήσεων, που εκτελέσθηκαν από το πρ. Ι.Γ.Μ.Ε., εντόπισαν το γεωθερμικό ταμιευτήρα κάθε πεδίου και (β) γεωλογικές εκτιμήσεις και αποτελέσματα γεωφυσικών διασκοπήσεων επιμέρους περιοχών κάθε πεδίου προκειμένου να καθοριστεί το μέγιστο βάθος του γεωθερμικού ταμιευτήρα, εκεί όπου είτε απουσιάζουν γεωθερμικές γεωτρήσεις είτε οι υπάρχουσες γεωτρήσεις δεν έχουν διατρήσει όλο το πάχος του γεωθερμικού ταμιευτήρα. Αυτή η προσέγγιση ήταν απαραίτητη γιατί το αναφερόμενο βάθος του γεωθερμικού ταμιευτήρα είναι περιοριστικό του μέγιστου βάθους των γεωθερμικών γεωτρήσεων που μπορεί να κατασκευάσει ο μελλοντικός μισθωτής εκμετάλλευσης και διαχείρισης του γεωθερμικού πεδίου. Αυτός, ακριβώς, ο περιορισμός και τα μελλοντικά προβλήματα που θα μπορούσαν να προκύψουν στην εκμετάλλευση και διαχείριση του γεωθερμικού πεδίου καθώς και η έντονη συναίσθηση της ευθύνης επέβαλλαν την προσεκτική διατύπωση του βάθους του γεωθερμικού ταμιευτήρα κάθε πεδίου.
🔷 Για το εκτιμώμενο συνολικό δυναμικό υφιστάμενων γεωτρήσεων του πεδίου, εκφρασμένου ως παροχή, πολύ συχνά χρησιμοποιήθηκε η ελάχιστη τιμή παροχής. Μάλιστα, αυτή η τιμή χαρακτηρίζεται ως ενδεικτική επειδή είναι δύσκολο να καθοριστεί το επίπεδο της βιώσιμης παραγωγής, δηλ. του μακροχρόνιου ρυθμού εκμετάλλευσης που να διασφαλίζει την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών αλλά και την αειφορία του γεωθερμικού πεδίου, λαμβάνοντας υπόψη την ανανεωσιμότητα του γεωθερμικού πόρου. Η βιώσιμη παραγωγή δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων αλλά μπορεί να εκτιμηθεί μέσω μοντελοποίησης με βάση τα δεδομένα έρευνας και μακροχρόνιας παραγωγής. Επίσης, είναι δύσκολο να καθοριστεί το επίπεδο της βιώσιμης παραγωγής για το γεωθερμικό πεδίο επειδή δεν είναι γνωστή η παραγωγική ικανότητα του γεωθερμικού συστήματος (και στα αρχικά στάδια εκμετάλλευσης του γεωθερμικού πεδίου δεν είναι γνωστή). Ακόμη και όταν αποκτηθεί σημαντική εμπειρία παραγωγής των γεωθερμικών ρευστών – μέσω της συλλογής δεδομένων και της επαρκούς παρακολούθησης του γεωθερμικού πεδίου – και εκτιμηθεί καλύτερα η παραγωγική ικανότητα, και πάλι μπορεί να αποβεί δύσκολος ο ακριβής προσδιορισμός της βιώσιμης παραγωγής, αφού απαιτείται ολοκληρωμένη γνώση της φύσης, των ιδιοτήτων και της απόκρισης χρήσης του γεωθερμικού συστήματος. Η κατανόηση του γεωθερμικού συστήματος δεν μπορεί να είναι πλήρης και ολοκληρωμένη και το γεωθερμικό σύστημα μπορεί να ανταποκριθεί απρόσμενα σε μακροχρόνια παραγωγή. Σίγουρα, πάντως, η εκτίμηση της βιώσιμης παραγωγής του γεωθερμικού πόρου της περιοχής θα επικαιροποιείται καθώς θα εμπλουτίζονται τα δεδομένα μέσω της συνεχιζόμενης έρευνας και της συστηματικής παρακολούθησης του πεδίου με την πάροδο του χρόνου. Η βιώσιμη παραγωγή και εκμετάλλευση θα πρέπει καλύπτει όλες τις πτυχές των ανθρώπινων αναγκών και δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβάνοντας μια ολοκληρωμένη οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανάπτυξη, χωρίς να διακυβεύεται η αειφορία του γεωθερμικού πεδίου, στη βάση της ανανεωσιμότητας του γεωθερμικού πόρου.
⭕️ Από όλα τα ανωτέρω είναι προφανές ότι χωρίς τις γεωθερμικές γεωτρήσεις, που κατασκευάσθηκαν από το πρ. Ι.Γ.Μ.Ε., και την εκτέλεση δοκιμαστικών αντλήσεων δεν θα μπορούσε να γίνει χαρακτηρισμός και αξιολόγηση των χαρακτηριστικών των γεωθερμικών πεδίων. Αναδεικνύεται για πολλοστή φορά ο κρίσιμος και καθοριστικός ρόλος των γεωτρήσεων στην έρευνα και αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας.
ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΑΝΑΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΔΕΚΑΤΕΣΣΑΡΩΝ (14) ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΩΣ ΠΕΔΙΩΝ ΤΟΠΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ (ΦΕΚ 7320/τ.Β΄/31.12.2025)
👉 Η με Αριθμ. Πρωτ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/142903/684/17.12.2025 Απόφαση με θέμα “Χαρακτηρισμός και υπαγωγή σε κατηγορία Γεωθερμικών Πεδίων Τοπικού Ενδιαφέροντος” (ΦΕΚ 7320/τ.Β΄/31.12.2025) είναι διαθέσιμη και ανάγνωση και λήψη (download) από τον ακόλουθο σύνδεσμο (link):
🔗 https://drive.google.com/file/d/1O9OAVyk8N6kX5mi3kzFRfbmhc4fa2bfV/view?usp=sharing
*Του Δρ Απόστολου Αρβανίτη – Προϊστάμενος Γεωθερμίας της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.
